همزمان با آنکه جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده از نزدیکی به امضای تفاهمنامه سخن میگویند، درگیریهای پراکنده در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) روز جمعه، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که ایران چند پهپاد انتحاری را به سمت کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز پرتاب کرده است.
سنتکام تاکید کرد که نیروهای آمریکایی در ساعات گذشته تمامی این پهپادها را سرنگون کردهاند و جریان عبور و مرور دریایی در این آبراهه راهبردی بدون هیچ مانعی ادامه دارد. بر اساس این بیانیه، گذرگاه تجارت بینالمللی همچنان برای عبور و مرور کشتیها باز است.
چند ساعت پیش از این بیانیه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتگو با صداوسیما اعلام کرد که احتمالا در چند روز آینده تفاهمنامه میان تهران و واشنتگن امضا شود.
عراقچی با بیان اینکه روند مذاکرات در دو مرحله طراحی شده است، توضیح داد که در مرحله نخست یک «یادداشت تفاهم» میان دو طرف به امضا خواهد رسید و سپس مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی وارد مرحله دوم میشود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
به گفته عراقچی، موضوعات اصلی از جمله پرونده هستهای ایران به مرحله دوم مذاکرات موکول شده و قرار است در چارچوب توافق نهایی بررسی و درباره آن تصمیمگیری شود.
وزیر امور خارجه ایران افزود که تنها کار ممکن درمورد اورانیوم غنیشده، «رقیقسازی آن در داخل ایران» است.
او همچنین تاکید کرد که این روند میتواند در نهایت به پایان درگیریها و رسیدن به یک توافق جامع منجر شود.
در سوی دیگر نیز اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، در گفتگو با فاکسنیوز اعلام کرد که با توجه به پیشرفت مذاکرات، به نظر میرسد توافق صلح با ایران «احتمالا تا پایان همین هفته یا روز دوشنبه نهایی شود».
بسنت با اشاره به اینکه تصمیمات دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای، هزینهها و فشارهای کوتاهمدتی را به بازار سوخت و اقتصاد خانوادههای آمریکایی وارد کرده است، افزود: «ما درک میکنیم که در ماههای اخیر شرایط سختی سپری شده و افزایش بهای انرژی بخش زیادی از رشد دستمزدها را بلعیده است، اما ما در حال عبور از این وضعیت بحرانی هستیم.»
همچنین مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد، پس بازگشت از سفر منطقهایاش به بحرین، امارات متحده عربی و بریتانیا، در گفتگو با فاکسنیوز اعلام کرد که متحدان عرب خلیج فارس به طور قاطع از کارزار محاصره و فشار اقتصادی دونالد ترامپ علیه تهران حمایت میکنند.
والتز که بلندپایهترین مقام آمریکایی است که از زمان آغاز جنگ به منطقه سفر کرده، تاکید کرد رهبران منطقه بر این باورند که تهران بهشدت تحت فشار است، به طوری که ارزش پول ملی ایران سقوط کرده، ذخایر ارزی رو به اتمام است و رژیم در پرداخت حقوق نظامیان و کارمندانش با مشکل جدی مواجه است.
او با اشاره به دیدارش با شیخ محمد بن زاید، رئیس دولت امارات متحده عربی، اظهار داشت که میان واشنگتن و ابوظبی «کمترین اختلافنظری» وجود ندارد و امارات آماده است برای دستیابی به هدف بلندمدتِ توقف برنامه هستهای ایران، هزینههای کوتاهمدت را متحمل شود.
در حالی که هیچ یک از طرفین جزئيات چندانی درباره تفاهمنامه یا توافق احتمالی منتشر نکردهاند، برخی رسانهها گمانهزنیها و اظهارات منابع مطلع را منتشر کردهاند.
روزنامه اسرائیل هیوم به نقل از یک مقام ارشد کاخ سفید نوشت که احتمال امضای تفاهمنامه میان ایالات متحده و ایران در روزهای آینده «بین ۸۰ تا ۸۵ درصد» است و طرح کلی آن شامل «تعهدات سنگینی» برای تهران خواهد بود.
بر اساس اظهارات این مقام آمریکایی، اهداف کلیدی این توافق شامل نابودی و خروج کامل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، برچیدن بخشهای اصلی برنامه هستهای، بازگشایی تنگه هرمز و رفع هرگونه تهدید علیه کشتیرانی آزاد در منطقه است.
او با تاکید بر اینکه طرفین مطلقا اعتمادی به هم ندارند، تصریح کرد که یک سازوکار نظارتی سختگیرانه برای جلوگیری از توسعه سلاح هستهای ایجاد خواهد شد و کاهش تحریمها نیز فوری و بیدرنگ نخواهد بود، بلکه گامبهگام و پس از اجرای عملی هر تعهد (سیاست اقدام در برابر اقدام) انجام میشود؛ روندی که با یک دوره مذاکرات فنی ۶۰ روزه برای تعیین سازوکار نابودی مواد و تاسیسات هستهای آغاز خواهد شد.
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کرد که توافق صلح شامل لبنان نیز خواهد بود؛ موضوع کلیدی و حساسی که پیش از این به دلیل تداوم حملات اسرائیل به مواضع حزبالله، روند مذاکرات را تا مرز فروپاشی پیش برد.
این مقام ارشد دولتی در پایان خاطرنشان کرد: «این تفاهم فراگیر شامل لبنان، ایران، کشورهای حوزه خلیج فارس و اسرائیل میشود» و قرار است به تنشهای چندجانبه در منطقه پایان دهد.
توافق احتمالی تهران و واشنگتن، هم در خارج از ایران و هم در میان موافقان جمهوری اسلامی ایران مخالفانی دارد.
محمود نبویان، نایبرئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در پیامی در شبکه اجتماعی اکس متن تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن را «خسارتبار» توصیف کرد.
نبویان در این پیام نوشت: «با مشاهده متن توافق باید اعلام کنم که نسبت به دو نسخه قبلی خسارتبارتر و عقبنشینیهای ایران نیز بیشتر شده است.»
روزنامه کیهان هم در گزارشی با عنوان «تنگه را با اقتدار بستهایم، با دیپلماسی باز نمیکنیم»، نوشت: «تنگه هرمز قفل استراتژیک اقتدار ماست؛ این قفل که با حماسه فرزندان ملت بسته شده، هرگز با کلید خدعه و دیپلماسی دروغین توافق آمریکا باز نخواهد شد.»
کیهان با این ادعا که «به محض بازگشایی تنگه هرمز، دشمن حمله و ترور را از سر خواهد گرفت» ادامه داد: «تا اخراج کامل آخرین سرباز آمریکایی از منطقه و تسلیم کامل دشمن در برابر «خطوط قرمز رهبری»، اقتدار خود را حفظ خواهیم کرد.»
یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل نیز با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که هرچند رئیسجمهوری آمریکا بر اساس منافع واشنگتن و هدف مشترک با تلآویو، یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، به سمت یک توافق حرکت میکند، اما خواستهها و انتظارات اسرائیل فراتر از اینهاست. کاتز تاکید کرد: «از رئیسجمهوری آمریکا انتظار داریم به این اصل و شروط دیگر در حوزه موشکی و گروههای نیابتی پایبند بماند.»
او با اشاره به اینکه ضربات سنگین مشترک، توانمندیهای ایران را سالها به عقب رانده است، افزود: «اسرائیل باید تضمین کند که در آینده نیز توانایی اقدام مستقل برای جلوگیری از هستهای شدن ایران را دارد؛ به همین منظور، من و بنیامین نتانیاهو به ارتش دستور آمادگی لازم را دادهایم.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که یک مقام ارشد دولت ترامپ در گفتگو با سیانان اعلام کرد که واشنگتن یقین دارد اسرائیل در نهایت با توافق آمریکا و جمهوری اسلامی ایران همراه خواهد شد.
به گفته او، مقامهای تلآویو وقتی جزئیات کامل متن را ببینند و متوجه شوند که ایران باید پیش از دریافت هرگونه امتیازی، تعهداتش را عملی کند، با آن مشکلی نخواهند داشت. این اظهارات نشان میدهد جزئیات تفاهمنامه هنوز با متحدان منطقهای به اشتراک گذاشته نشده است.
این مقام مسئول با تاکید بر اینکه توافق جامع صلح شامل لبنان، اسرائیل و کشورهای خلیج فارس میشود، احتمال اقدام نظامی آینده اسرائیل در لبنان را رد نکرد و گفت: «این توافق به معنای سلب حق دفاع مشروع نیست. اگر ایران به تعهداتشان عمل نکند، توقع نداریم که اسرائیل دست روی دست بگذارد.»

